QS. An-Nisa: 103 dalam Perspektif Ushul Fiqh: Kewajiban Shalat Tepat Waktu

Authors

  • FRIZKY GEZTABELA UIN Fatmawati Sukarno Bengkulu
  • MARHATUN SOLEHA UIN Fatmawati Sukarno Bengkulu

Keywords:

Ushul Fiqh, QS. An-Nisa: 103, Qath’i al-Wurud, Qath’i al-Dalalah, Timely Prayer, Al-Amru lil Wujub

Abstract

Studi ini mengkaji QS. An-Nisa: 103 dari sudut pandang fiqih ushul, dengan fokus khusus pada kewajiban salat tepat waktu. Dengan menggunakan metode penelitian pustaka kualitatif, penelitian ini menganalisis sumber-sumber primer seperti Al-Qur'an, Hadits, dan teks ushul fiqih klasik maupun kontemporer. Temuan menunjukkan bahwa ayat ini adalah qath'i al-wurud dan qath'i al-dalalah, menandakan bahwa susunan kata-katanya tepat dan transmisinya mutawatir, sehingga tidak diragukan lagi. Ini memperkuat prinsip-prinsip al-amru lil wujub (bahwa perintah menunjukkan kewajiban) dan al-waqtu syarthun lis-shalah (waktu sebagai syarat keabsahan sholat). Implikasi dari penelitian ini menekankan bahwa salat tepat waktu merupakan kewajiban agama yang mengikat, dan mengabaikan waktu yang ditentukan merupakan dosa besar. Selain itu, ketaatan pada waktu sholat menumbuhkan kedisiplinan, keteraturan, dan struktur dalam kehidupan sehari-hari. Temuan-temuan ini berkontribusi secara akademis dengan memperkuat dimensi ushuliyah dan secara praktis relevan untuk menyikapi fenomena umum penundaan salat di era modern.

References

‘Āsyūr, I. (1984). Al-Tahrir wa al-Tanwir, Jilid 5. Dar al-Tunisiyyah.

Agustin dan Anisa Maulidya. (2025). Studi Pustaka Tentang Nama-Nama Dan Defenisi Alquran Serta Perbedaannya Dengan Hadis. Jurnal Penelitian Pendidikan Indonesia, 2(2), 304–314.

Al-Amidi. (1982a). al-Ihkam fi Ushul al-Ahkam.

Al-Amidi. (1982b). Al-Ihkam fi Ushul al-Ahkam.

Al-Ashfahani, A.-R. (2002). Mufradat Alfaz al-Qur’an.

Al-Ghazali. (1993). al-Mustashfa min ‘Ilm al-Ushul.

Al-Jaziri, A. (1990). al-Fiqh ‘ala al-Madhāhib al-Arba‘ah, Juz I.

Al-Maraghi, A. M. (1974). Tafsir al-Maraghi, Jilid 5.

Al-Nawawi. (1997). al-Majmū‘ Syarh al-Muhadzdzab, Juz 3.

Al-Qaththan, M. K. (2000). Mabahits fi ‘Ulum al-Qur’an.

Al-Qurthubi. (2006). Al-Jāmi‘ li Ahkām al-Qur’ān, Juz 5.

Al-Rāzi. (2005). Mafātih al-Ghaib (Tafsir al-Kabīr), Juz 10.

Al-Razi, F. (1999). Mafatih al-Ghaib, Jilid 10. Dar Ihya’ al-Turath al-‘Arabi.

Al-Shabuni, M. A. (1985). at-Tibyan fi ‘Ulum al-Qur’an.

Al-Suyuthi, J. (1999). Itmam al-Dirayah fi ‘Ilm al-Riwayah.

Al-Suyuthi, J. (2008). Al-Itqan fi ‘Ulum al-Qur’an.

Al-Suyuthy, J. (1987). Itmam al-Dirayah fi ‘Ilm al-Riwayah.

Al-Syathibi, A. I. (2003). Al-Muwafaqat fi Ushul al-Syari‘ah.

Al-Syaukani. (1992). Irsyad al-Fuhul ila Tahqiq al-Haqq min ‘Ilm al-Ushul.

Al-Syaukani, M. bin A. (1997). Fath al-Qadir, Jilid 2.

Al-Zuhaili, W. (1985). al-Fiqh al-Islāmī wa Adillatuhu, Juz 2.

Al-Zuhaili, W. (1986a). Ushul al-Fiqh al-Islami, Juz I.

Al-Zuhaili, W. (1986b). Ushul al-Fiqh al-Islami.

Al-Zuhaili, W. (1989). al-Fiqh al-Islami wa Adillatuhu, Jilid 2.

Al-Zuhaili, W. (1991). Tafsir al-Munir fi al-‘Aqidah wa al-Syari‘ah wa al-Manhaj, Juz 5.

Al-Zuhayli, W. (1985). al-Fiqh al-Islāmī wa Adillatuhu, Juz I.

Arikunto, S. (2014). Prosedur Penelitian; Suatu Pendekatan Praktik. PT Rineka Cipta.

Ash-Shiddieqy, H. (1997). Pengantar Ushul Fiqh.

Ash-Shiddieqy, M. H. (1997). Pengantar Hukum Islam.

Aziz, A. S. (2019). Karakteristik Hukum Islam dan Asas Penerapannya. Iqtisad: Reconstruction of Justice and Welfare for Indonesia, 6(2). https://doi.org/10.31942/iq.v6i2.3143

Beik, M. al-K. (1994). Ushul al-Fiqh.

Bestari, M. (2020). 370071-None-78B427a8. Al-Qur’an Sebagai Wahyu Allah, Muatan Beserta Fungsinya, 15(2), 119.

Departemen Agama RI. (2005). Al-Qur’an dan Terjemahannya (p. 124).

Djazuli, A. (2006). Ushul Fiqh: Metodologi Hukum Islam.

F Irawan. (2014). Pengertian Alquran. Universitas Islam Negeri Banten, 27–36.

Fahimah, S., & Ilmi, V. M. (2022). Pandangan Orientalis Atas Al-Quran Studi Tokoh Atas Yang Pro Dan Kontra. Al Furqan: Jurnal Ilmu Al Quran Dan Tafsir, 5(2), 288–301. https://doi.org/10.58518/alfurqon.v5i2.1400

Hajjaj, M. bin. (n.d.). Sahih Muslim, Kitāb al-Masājid wa Mawādi‘ al-Shalāh, no. 612.

Halim, A. (2016). Ushul Fiqh sebagai Basis Metodologis Penetapan Hukum Islam. Jurnal Al-Ahkam, 26(2), 211–230.

Hilabi, M. F. (2023). Asal Munculnya Inkar Sunah Studi Kasus Antara Sunah dan Al-Quran. TAMMAT (Journal Of Critical Hadith Studies), 1(2), 73–80.

Katsir, I. (1999a). Tafsīr al-Qur’ān al-‘Azhīm, Juz 2.

Katsir, I. (1999b). Tafsir al-Qur’an al-‘Azim.

Khallaf, A. W. (1978). Ilmu Ushul al-Fiqh.

Khallaf, A. W. (1996). ‘Ilm Ushul al-Fiqh.

Krippendorff, K. (2004). Content Analysis: An Introduction to Its Methodology.

Manzur, I. (1993). Lisan al-‘Arab, Jilid 15. Dar Shadir.

Moleong, L. J. (2013). Metodologi Penelitian Kualitatif.

Oktoviasari, V. A., Santalia, I., Aderus, A., Islam, U., & Alauddin, N. (2024). Qath’i dan Zhanni Terhadap Pemahaman Al Qur’an dan Al Sunnah. Innovative: Journal Of Social Science Research, 4(1), 9920–9932.

RI, D. A. (2005). Al-Qur’an dan Terjemahannya.

Rofiq, A. (2015). Kaidah Ushul Fiqh dan Relevansinya dengan Penetapan Hukum Ibadah. Al-Manahij: Jurnal Kajian Hukum Islam, 911(1), 45–60.

Salim Said Daulay, D. (2023). Pengenalan Al-Quran. Jurnal Ilmiah Wahana Pendidikan, 9(Mi), 472–480.

Shihab, M. Q. (2001). Wawasan Al-Qur’an: Tafsir Maudhu’i atas Pelbagai Persoalan Umat.

Shihab, M. Q. (2002a). Tafsir al-Misbah, Vol. 2.

Shihab, M. Q. (2002b). Tafsir al-Mishbah, Jilid II.

Shihab, M. Q. (2004). Tafsir Al-Misbah: Pesan, Kesan dan Keserasian Al-Qur’an.

Shihab, Q. (2002). Tafsir al-Mishbah, Vol. 2.

Siti Naila Aziba, Keathy Abrillie Zhumi, Teguh Purbowo, Syahrul Alif Rozaq, & Syahrul Alif Rozaq. (2025). Al-Qur’an sebagai Sumber Hukum Al-Qur’an sebagai Landasan Utama dalam Sistem Hukum Islam. Reflection : Islamic Education Journal, 2(2), 20–30. https://doi.org/10.61132/reflection.v2i2.643

Subhan, S. (2013). Klasifikasi Ayat-Ayat Hukum (Dari Segi Qath’i Dan Zhanni). Jurnal Pemikiran Hukum Islam, 12(2), 118–123.

Syarbaini, A. (2023). Sitematika Dalil Dalam Penetapan Hukum Islam. Jurnal Tahqiqa : Jurnal Ilmiah Pemikiran Hukum Islam, 17(1), 79–99. https://doi.org/10.61393/tahqiqa.v17i1.114

Syarifuddin, A. (2014a). Ushul Fiqh, Jilid I.

Syarifuddin, A. (2014b). Ushul Fiqh, Jilid II.

Syarifuddin, A. (2014c). Ushul Fiqh.

widia. (2013). 71-Article Text-58-1-10-20171114. 11, 24–31.

Yusuf, M. (2018). Shalat dalam Perspektif Al-Qur’an: Telaah atas Makna dan Hikmah Waktu Shalat. Jurnal Ilmu Agama: Mengkaji Doktrin, Pemikiran, Dan Fenomena Agama, 19(2), 133–148.

Zahrah, M. A. (1958). Ushul al-Fiqh.

Zaidan, A. K. (1996). Al-Wajiz fi Ushul al-Fiqh. Mu’assasah al-Risalah.

Zed, M. (2008). Metode Penelitian Kepustakaan.

Zulfikri. (2014). Pengembangan Ushul Fiqh. XIV(1), 21–33.

Downloads

Published

2025-06-28

Issue

Section

Articles

How to Cite

QS. An-Nisa: 103 dalam Perspektif Ushul Fiqh: Kewajiban Shalat Tepat Waktu. (2025). Jurnal Pemikiran Islam Dan Dinamika Sosial , 1(1), 96-112. https://terranovajournal.com/JPIDS/article/view/137

Similar Articles

21-28 of 28

You may also start an advanced similarity search for this article.